Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’nin tüm depremleri 7-8 km derinliğe sahip, dar alanda yıkıcılığı olabilecek depremler. Bu bölgenin yapı stoğuna bakılırsa bir miktar hasara neden olabilir. Kırsal kesimde çalışmalarda yarar olabilir ama normalde hasar yapacak deprem değildir.
BOZOVA FAYI BÜYÜK DEPREMLER ÜRETEBİLİR
Belli bölgelerin dışında zemin fena değildir. Şanlıurfa’nın Bozova ilçesi Atatürk Barajı’nın bulunduğu bölge. Barajın yeri tespit edildiğinde çalışmalar yapmıştık. Barajın gövdesi için baraj yeri olarak seçilen yerde aktif fay tespit edilince yeri değiştirildi. Bu fayın üzerine de baraj yapamazdınız. Bu Bozova fayı oldukça büyük deprem üretme potansiyeli olan aktif bir fay. Bu türden depremler olacak. Bu depremin başka bir depremi söz konusu olmaz. Burada 6 Şubat’taki depremlere yakın depremler beklemeyiz.
Türkiye’nin her yerinde olduğu gibi bu çevrede de daha büyük deprem olma ihtimali tabii ki var. Ne zaman olacağını biz tabii ki söyleyemeyiz, bilemeyiz daha doğrusu. Ancak bölge sismik bakımdan aktif ve yıkıcı deprem üretme potansiyeline sahip.
Deprem bu ülkenin kaderi. Nedenini hep söylüyoruz. Yani o kadar çok levhanın kesişme noktası; kocaman Avrasya, daha küçük Anadolu, işte daha büyük güneyde işte Urfa civarını içine alan güneye doğru Arap levhası, batıda Akdeniz’in içinde Anadolu’yla sınırı olan Afrika levhası ve bunların hareketlerine bağlı olarak oluşmuş, dünya ölçeğinde hatırı sayılır ana faylar… Doğu Anadolu Fayı, Kuzey Anadolu Fayı, Orta Anadolu Fayı, Bitlis-Zagros ya da işte bizim ülkemizdeki adıyla Güneydoğu Anadolu Bindirme Zonu, sütür zonu… Yani levha sınırı, çarpışma bölgesi burası. O bakımdan bu bölgenin ve bu ülkenin kaderi bu türden depremleri, hatta çok daha büyük olanlarını yaşamak. Geçmişte bunların hepsini bu topraklar yaşadı ve çok sayıda can kaybı ortaya çıktı. Biz bunlardan ders çıkarıp aslında bu tür depremlerde paniğe kapılmadan sakin sakin bekleyecek olgunluğa erişmiş olmamız gereken zamanlarda yaşıyoruz. Onu yapamadığımız için durum üzücü hale geliyor. Yani bu deprem gerçeği, ülkemizin deprem gerçeğini artık hepimiz biliyoruz, konuşuyoruz, okuyoruz, yazıyoruz.
“VATANDAŞ BİNASINDAN EMİN DEĞİL”
İşte yaralanmalar ufak tefek mutlaka karşımıza çıkacak yine panik nedeniyle. Yani pencereden, balkondan kendini atanlar yaralanacaktır. Bunlardan kurtulmamız lazım. Ama vatandaşa da bir şey diyemiyorsunuz çünkü içinde bulunduğu yapının depreme dayanıklı olup olmadığından emin değil. O da haklı olarak paniğe kapılıyor. Emin olsa, bu bu durumu sağlamış olsak, yapılarımızı dönüştürmüş olsak, depreme dayanıklı hale getirmiş olsak, vatandaşımıza bunu doğru düzgün anlatmış olsak, bilinçlendirmiş olsak onlar da sakin davranır. O bakımdan bu durum maalesef bir süre daha böyle devam edecek gibi görünüyor ülkemizde. Bu olgunluğa erişmek zaman alıyor ama biz biz çok bizim için çok uzun bir zaman yani. Yani son yüz yılı alın, aletsel dönemi alın, 25 yaklaşık yıkıcı depremi yaşamış toprak bu toprak ya. Burada biz bu bu topraklarda yaşayan insanların artık bu problemi çözmüş olması gerekirdi.
CNN TÜRK’e konuşan Prof. Dr. Osman Bektaş ise Şanlıurfa depremini şu sözlerle yorumladı:
Maraş’taki depremden sonra Doğu Anadolu’nun Güney Doğu bölgesinde deprem tehlikesi arttı. Nedeni bölgedeki stres yükleri fayları etkilemiştir. Bölgedeki faylar bu stresten etkilendi. Diyarbakır Urfa bundan etkilenecek yerler. Biz o faydan endişeliyiz. Bu Bitlis bindirmesinden kuşkuluyuz. Bu tür depremlerin olması doğal. Hem Arap levhası hareketi devam ediyor hem 2023 depremlerinin etkisi hala devam ediyor. İkisi birleşince 150 200 kilometrekarelik alandaki illerdeki risk devam ediyor.
6 Şubat’taki depremlerde yeryüzüne yansıya enerjiden daha fazlası belki yer altına indi. Bu büyük bir depremin habercisi değil. Orta büyüklükte sığ bir deprem. Olağan bir deprem.
Türkiye’nin dört bir yanında deprem olursa şaşılacak bir şey değil. Bizim bilmediğimiz nerede ne zaman hangi büyüklükte deprem olacak bunu bilemiyoruz. Hakkari Urfa Diyarbakır çevresinde bu tür depremler olağan. 5’lik bir deprem arkasından büyük deprem gelecek demek değil.
5 büyüklüğünde bir deprem yıkıcılığı olmayan bir deprem. O bölgenin yapı stoğu istenilen düzeyde değil ama kırsal alanda bile hasar oluşturmayacak bir deprem. Vatandaşların panik yapmasına gerek yok. Beklemek daha doğru. 2018 deprem yönetmeliğine tabi olarak yapılan binalarda korkulacak bir şey yok. Kırsaldaki yapıların dahi etkileneceğini sanmıyorum.
“DAHA ÖNCE OLACAĞINI SÖYLEMİŞTİM”
Deprem Uzmanı Prof. Dr. Naci Görür ise sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımında Şanlıurfa’daki depremi değerlendirdi. Görür’ün yorumu şu şekilde oldu:
Şanlıurfa-Pınarbaşı-Urfa’da 5,8 deprem oldu. Buralarda daha önce olacağını söylemiştim. Sebebi Şubat 2023 depremleri ve DAF’ın kırılması. Güneydoğu bindirme kuşağı ve Arap Levhası (Levha Kenarı) enerji biriktiriyor. Bölge DAF’a ve Bozova fayına A çok yakın. Geçmiş olsun.
PROF. DR. SÖZBİLİR: BU DEPREM SÜRPRİZ DEĞİL
İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi (DAUM) Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesinde meydana gelen 5.4 büyüklüğündeki depremin sürpriz olmadığını belirtip, “Bozova Fayı 2026 yılında güncellenen Türkiye Diri Fay haritasında 55 kilometre uzunluğunda sağ yanal bir doğrultu atımlı diri fay olarak tanımlanmış durumda. Dolayısıyla bu deprem sürpriz değil. Elimizdeki bilgiler Bozova Fayı’nın 7 büyüklüğüne varan deprem üretme potansiyeline sahip olduğunu ve uzun dönemden beri suskun bir fay olduğu biliniyor” dedi.
DEÜ DAUM Müdürü, AFAD Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesinde meydana gelen 5.4 büyüklüğündeki depremi değerlendirdi. Prof. Dr. Sözbilir, “6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin sonrasında stresin biriktiği yerlerden biri olarak değerlendirebiliriz. Bu bağlamda Şanlıurfa depremini tetiklenmiş deprem olarak kabul edebiliriz. Deprem dış merkezi Bozova Fayı’nın doğu ucunda. Bu aşamada Bozova Fayı kaynaklı bir deprem olarak değerlendirilebilir. Bozova Fayı 2026 yılında güncellenen Türkiye Diri Fay haritasında 55 kilometre uzunluğunda sağ yanal bir doğrultu atımlı diri fay olarak tanımlanmış durumda. Dolayısıyla bu deprem sürpriz değil” ifadelerini kullandı.
‘UZUN DÖNEMDEN BERİ SUSKUN BİR FAY’
Prof. Dr. Hasan Sözbilir, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Elimizdeki bilgiler Bozova Fayı’nın 7 büyüklüğüne varan deprem üretme potansiyeline sahip olduğunu ve uzun dönemden beri suskun bir fay olduğu biliniyor. AFAD tarafından yapılan odak mekanizma çözümleri depremin sağ yanal doğrultu atımlı faylanmayla ilişkili olduğunu kanıtlıyor. Bu da Şanlıurfa depreminin Bozova Fayı veya bu fayın doğu ucundaki kollarıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu nedenle bölgede İl Afet Risk Azaltma planlarıyla ilişkili yeni tanımlanan eylemlerin bir an önce uygulamaya konulması hayati derecede önem taşımaktadır. Bu fay konusunda bilim dünyasında iki farklı görüş vardı. Bir görüşe göre Bozova Fayı’nın diri olmadığı, diğeri ise diri fay olduğu şeklinde. Bu deprem Bozova Fayı’nın diri bir fay olduğunu göstermesi bakımından da ayrı bir önem taşıyor. Fayın 7 büyüklüğünde bir deprem üretmesi durumunda Atatürk Barajı’na etkisinin de araştırılması gerekiyor.” / Kadir ÖZEN/İZMİR, (DHA)